Καρκίνος Τραχήλου
της Μήτρας
CERVICAL CANCER
Δρ.ΠΟΡΦΥΡΙΟΣ ΚΟΡΟΜΠΕΛΗΣ
ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΟΣ ΟΓΚΟΛΟΓΟΣ MD, MSc, PhD
Ο Δρ. Πορφύριος Κορομπέλης είναι Χειρουργός Γυναικολόγος-Ογκολόγος στην Αθήνα, με εξειδίκευση στη διάγνωση και χειρουργική αντιμετώπιση του καρκίνου του τραχήλου της μήτρας.
Τι είναι ο καρκίνος του τραχήλου της μήτρας
Ο καρκίνος του τραχήλου της μήτρας αναπτύσσεται στο κατώτερο τμήμα της μήτρας, τον τράχηλο. Προκαλείται από την ανώμαλη ανάπτυξη των κυττάρων του τραχήλου της μήτρας, συχνά λόγω της επίμονης μόλυνσης από τον ιό των ανθρώπινων θηλωμάτων (HPV). Ο HPV είναι ένας σεξουαλικά μεταδιδόμενος ιός, με ορισμένους τύπους του (HPV 16 & 18), να σχετίζονται με την ανάπτυξη καρκίνου του τραχήλου της μήτρας. Ο καρκίνος του τραχήλου της μήτρας ξεκινά όταν τα κύτταρα του τραχήλου της μήτρας υφίστανται αλλαγές που οδηγούν σε ανεξέλεγκτη ανάπτυξής τους με σχηματισμό του τραχηλικού όγκου.
Συμπτώματα & σημάδια του τραχήλου της μήτρας
Ο καρκίνος του τραχήλου της μήτρας, ειδικά στα πρώιμα στάδια δεν έχει εμφανή συμπτώματα, καθιστώντας τον τακτικό προσυμπτωματικό έλεγχο ζωτικής σημασίας για την έγκαιρη ανίχνευση του. Ωστόσο, όταν εμφανιστούν συμπτώματα, μπορεί να περιλαμβάνουν ασυνήθιστη κολπική αιμορραγία (ειδικά μετά το σεξουαλική ή μεταξύ περιόδου), αλλαγές στις κολπικές εκκρίσεις και πυελικό πόνο.
Αναλυτικά:
Ασυνήθιστη κολπική αιμορραγία: Είναι κοινό σύμπτωμα και μπορεί να εμφανιστεί μετά τη σεξουαλική επαφή, μεταξύ περιόδου ή μετά την εμμηνόπαυση. Οι βαριές ή μεγαλύτερες από το κανονικό περίοδοι μπορεί επίσης να είναι σημάδι καρκίνου του τραχήλου.
Αλλαγές στις κολπικές εκκρίσεις: Αλλαγές στο χρώμα, τη υφή ή την οσμή των κολπικών εκκρίσεων μπορεί να υποδηλώνουν καρκίνο του τραχήλου της μήτρας.
Πόνος κατά τη διάρκεια της σεξουαλικής επαφής: Ο πόνος ή η δυσφορία κατά τη σεξουαλική επαφή μπορεί να είναι σύμπτωμα καρκίνου του τραχήλου της μήτρας.
Πυελικός πόνος: Ο πόνος στο κάτω μέρος της μέσης, ανάμεσα στα οστά του ισχίου (λεκάνη) ή στο κάτω μέρος της κοιλιάςα μπορεί επίσης να είναι ένα σημάδι νόσου.
Άλλα συμπτώματα: Σε προχωρημένα στάδια, μπορεί να εμφανιστούν άλλα συμπτώματα όπως δύσκολες ή επώδυνες κενώσεις, αίμα στα ούρα, πρήξιμο στα πόδια, κοιλιακό άλγος και κόπωση.
Εάν εμφανίσετε οποιοδήποτε από τα παραπάνω συμπτώματα, είναι σημαντικό να συμβουλευτείτε τον ιατρό σας για σωστή διάγνωση και θεραπεία. Είναι πολύ σημαντικό να γνωρίζετε οτι δεν σχετίζονται όλα αυτά τα συμπτώματα με τον καρκίνο, καθώς μπορεί να προκληθούν από άλλες καλοήθεις ή λιγότερο σοβαρές καταστάσεις. Παραταύτα, η έγκαιρη διάγνωση είναι κλειδί για την επιτυχή θεραπεία, επομένως ιατρική αξιολόγηση είναι απαραίτητη, ειδικά όταν τα συμπτώματα παραμένουον ή επιδυνώνονται.
Διάγνωση του τραχήλου της μήτρας
Η διάγνωση του καρκίνου του τραχήλου της μήτρας συνήθως ξεκινά με τις προληπτικές εξετάσεις όπως το τεστ Παπανικολάου και το HPV τεστ για τον εντοπισμό παθολογικών κυττάρων και την παρουσία του ιού HPV. Περαιτέρω διερεύνηση περιλαμβάνει εξέταση του τραχήλου αλλά και κολποσκόπηση, η οποία αποτελεί την προσεκτική εξέταση του τραχήλου υπό μεγένθυση για τον εντοπισμό τυχόν ανωμαλιών ώστε να καθοδηγήσει πιθανές δειγματοληπτικές βιοψίες (κατευθυνόμενη βιοψία ή κωνοειδή εκτομή). Μετά την ιστολογική επιβεβαίωση της κακοήθειας, συνήθως ακολουθεί απεικονιστικός έλεγχος με μαγνητική τομογραφία (MRI) πυέλου, αξονική τομογραφία (CT) κοιλίας και θώρακος, ενώ υπό συγκεκτιμένες ενδείξεις απαιτείται και αξονική τομογραφία εκομπής ποζιτρονίων (PET).
Θεραπεία του καρκίνου τραχήλου της μήτρας
Η θεραπεία του καρκίνου του τραχήλου της μήτρας εξαρτάται απο το στάδιο της νόσου. Στα αρχόμενα στάδια ( νόσος στον τράχηλο) η θεραπεία είναι χειρουργική και μπορεί να περιλαμβάνει την αφαίρεση του τραχήλου με ή χωρίς τη μήτρας(απλή/ριζική υστερεκτομή ή ριζική τραχηλεκτομή ), ή τμήματος του τραχήλου (κωνοειδής εκτομή). Ανάλογα με τον ιστολογικό τύπου και το βάθος διήθησης της νόσου, πιθανόν να απαιτείται και εκτομή των πυελικών λεμφαδένων ( λεμφαδένας φρουρός ή πλήρης λεμφαδενεκτομή). Σε πιό προχωρημένα στάδια, η θεραπεία περιλαμβάνει συνήθως συνδιασμό χημειοθεραπείας ή/και ακτινοθεραπείας, μέ ή χωρίς χειρουργική επέμβαση. Η χειρουργική θεραπεία γίνεται συνήθως μέσω λαπαροτομίας αλλα υπάρχουν αυξανόμενα επιστημονικά δεδομένα για την ασφάλεια της ρομποτικής προσέγγισης , ιδιαίτερα σε όγκους μικρότερους των 2εκ.
Είναι σημαντικό να γνωρίζετε οτι η θεραπεία του τραχήλου της μήτρας δεν σημαίνει αυτομάτως απώλεια της γονιμότητάς σας. Η θεραπεία του τραχήλου της μήτρας πρέπει να γίνεται απο Γυναικολόγο Ογκολόγο που έχει όλες τις απαραίτητες γνώσεις και δεξιότητες προκειμένου να αξιολογήσει την ασθενή, να της παρέχει την ενδεικνυόμενη χειρουργική θεραπεία σύμφωνα με την προτήμηση της σχετικά με την διατήρηση ή όχι της γονιμότητας και να συντονίσει την υπόλοιπη αγωγή παρέχοντας το βέλτιστο ογκολογικό αποτέλεσμα.
Πρόληψη του καρκίνου τραχήλου της μήτρας
Ο καρκίνος του τραχήλου της μήτρας μπορεί να προληφθεί στο 99% των περιπτώσεων. Τακτικός προληπτικών έλεγχος, εμβολιασμού κατά του HPV και ασφαλής σεξουαλική συμπεριφορά είναι τα τρία όπλα κάθε γυναίκας απέναντι στον καρκίνο του τραχήλου. Παράλληλα με τη διακοπή του καπνίσματος και ένα υγειίνό τρόπο ζωής ώστε να θωρακίσει το ανοσοποιητικό της σύστημα ενάντια στην ανάπτυξη καρκινικών κυττάρων.
Αναλυτικά:
Προσυμπτωματικός έλεγχος: Ο τακτικός έλεγχος του τραχήλου της μήτρας (τεστ Παπανικολάου & HPV DNA τεστ ) βοηθούν στην έγκαιρη ανίχνευση προκαρκινικών αλλαγών στον τράχηλο, αποτρέποντας την εξέλιξή τους σε καρκίνο.
Εμβολιασμός κατά του HPV: Eξαιρετικά αποτελεσματικός τρόπος προστασίας από τα στελέχη του HPV που προκαλούν τους περισσότερους καρκίνους του τραχήλου της μήτρας. Το εμβόλιο HPV είναι ένα βασικό προληπτικό μέτρο και προσφέρεται τόσο σε κορίτσια όσο και σε αγόρια σχολικής ηλικίας, συνήθως γύρω στις ηλικίες 12-13 ετών.
Ασφαλείς σεξουαλικές πρακτικές: Ασφαλείς σεξουλικές πρακτικές μειώνουν σημαντικά τον κίνδυνο μόλυνσης από HPV και επακόλουθο πιθανό καρκίνο του τραχήλου της μήτρας. Η σωστή χρήση προφυλακτικών μπορεί να βοηθήσει στη μείωση του κινδύνου μετάδοσης του HPV και ο περιορισμός του αριθμού των σεξουαλικών συντρόφων μειώωει τον κίνδυνο έκθεσης στον ιό.
Άλλοι προστατευτικοί παράγοντες:
Διακοπή του καπνίσματος: Το κάπνισμα αποδυναμώνει το ανοσοποιητικό σύστημα, μειώνει την πιθότητα εξάλειψης του HPV και μπορεί να αυξήσει τον κίνδυνο καρκίνου του τραχήλου της μήτρας.
Υγιεινός τρόπος ζωής: Iσορροπημένη διατροφή, τακτική άσκηση και η διατήρηση ενός υγιούς βάρους συμβάλουν στη συνολική υγεία και ενδεχομένως μειώνουν τον κίνδυνο ανάπτυξης καρκίνου.
Συχνές Ερωτήσεις
-
Στις περισσότερες περιπτώσεις, ο καρκίνος του τραχήλου της μήτρας προκαλείται από επίμονη λοίμωξη με συγκεκριμένους τύπους του ιού των ανθρωπίνων θηλωμάτων (HPV).
Ο HPV είναι ένας πολύ συχνός ιός που μεταδίδεται κυρίως μέσω της σεξουαλικής επαφής. Στις περισσότερες γυναίκες το ανοσοποιητικό σύστημα απομακρύνει τον ιό χωρίς να προκαλέσει πρόβλημα. Σε ορισμένες περιπτώσεις, όμως, η λοίμωξη μπορεί να επιμείνει και με την πάροδο των ετών να οδηγήσει σε προκαρκινικές αλλοιώσεις ή καρκίνο.
-
Όχι. Η παρουσία του HPV δεν σημαίνει ότι υπάρχει καρκίνος.
Ο HPV είναι πολύ συχνός και πολλές γυναίκες θα έρθουν σε επαφή με τον ιό κάποια στιγμή στη ζωή τους. Στις περισσότερες περιπτώσεις ο οργανισμός τον αντιμετωπίζει χωρίς συνέπειες.
Ωστόσο, ορισμένοι τύποι HPV υψηλού κινδύνου μπορεί να προκαλέσουν κυτταρικές αλλοιώσεις στον τράχηλο της μήτρας, οι οποίες χρειάζονται παρακολούθηση ή θεραπεία.
-
Ναι. Ο καρκίνος του τραχήλου της μήτρας είναι ένας από τους καρκίνους που μπορούν σε μεγάλο βαθμό να προληφθούν.
Η πρόληψη βασίζεται κυρίως σε:
τον τακτικό προληπτικό έλεγχο με Pap test και HPV test,
τον εμβολιασμό έναντι του HPV,
την έγκαιρη αντιμετώπιση προκαρκινικών αλλοιώσεων.
Ο προληπτικός έλεγχος μπορεί να εντοπίσει αλλαγές στα κύτταρα του τραχήλου πριν εξελιχθούν σε καρκίνο.
-
Στα αρχικά στάδια, ο καρκίνος του τραχήλου της μήτρας μπορεί να μην προκαλεί κανένα σύμπτωμα.
Όταν εμφανιστούν συμπτώματα, αυτά μπορεί να περιλαμβάνουν:
αιμορραγία μετά τη σεξουαλική επαφή,
αιμορραγία μεταξύ των περιόδων,
αιμορραγία μετά την εμμηνόπαυση,
αλλαγές στις κολπικές εκκρίσεις,
πόνο κατά τη σεξουαλική επαφή,
πόνο στην περιοχή της πυέλου.
Οποιοδήποτε ασυνήθιστο σύμπτωμα χρειάζεται αξιολόγηση από γυναικολόγο.
-
Όχι. Ένα παθολογικό Pap test συνήθως σημαίνει ότι έχουν εντοπιστεί αλλαγές στα κύτταρα του τραχήλου που χρειάζονται περαιτέρω αξιολόγηση.
Οι περισσότερες αλλοιώσεις δεν είναι καρκίνος και πολλές μπορούν να αντιμετωπιστούν αποτελεσματικά πριν εξελιχθούν.
Ανάλογα με το αποτέλεσμα, μπορεί να χρειαστεί επανάληψη του ελέγχου, HPV test, κολποσκόπηση, βιοψία με ή χωρις κωνοειδή εκτομή
-
Η διάγνωση γίνεται συνήθως μετά από:
γυναικολογική εξέταση,
κολποσκόπηση,
βιοψία του τραχήλου.
Η βιοψία είναι η εξέταση που επιβεβαιώνει τη διάγνωση, καθώς επιτρέπει τη λεπτομερή εξέταση των κυττάρων από τον τράχηλο.
-
Η θεραπεία εξαρτάται από το στάδιο της νόσου, το μέγεθος και τα χαρακτηριστικά του όγκου, καθώς και τη γενική κατάσταση της υγείας της γυναίκας.
Οι βασικές θεραπευτικές επιλογές περιλαμβάνουν:
χειρουργική επέμβαση,
ακτινοθεραπεία,
χημειοθεραπεία,
στοχευμένες θεραπείες ή ανοσοθεραπεία σε συγκεκριμένες περιπτώσεις.
Η χειρουργική θεραπεία γίνεται συνήθως μέσω λαπαροτομίας αλλα υπάρχουν αυξανόμενα επιστημονικά δεδομένα για την ασφάλεια της ρομποτικής προσέγγισης , ιδιαίτερα σε όγκους μικρότερους των 2εκ.
Η θεραπεία σχεδιάζεται εξατομικευμένα από την ομάδα γυναικολογικής ογκολογίας.
-
Ναι, σε γυναίκες με πρώιμο στάδιο νόσου μπορεί να υπάρχουν επιλογές θεραπείας που διατηρούν τη γονιμότητα.
Η δυνατότητα αυτή εξαρτάται από το στάδιο του καρκίνου, τα χαρακτηριστικά του όγκου και την ηλικία της γυναίκας.
Η συζήτηση για τη διατήρηση της γονιμότητας πρέπει να γίνεται πριν από την έναρξη της θεραπείας.
-
Το εμβόλιο HPV μειώνει σημαντικά τον κίνδυνο εμφάνισης προκαρκινικών αλλοιώσεων και καρκίνου του τραχήλου της μήτρας, αλλά δεν προσφέρει απόλυτη προστασία από όλους τους τύπους HPV.
Για αυτόν τον λόγο, ακόμη και οι γυναίκες που έχουν εμβολιαστεί χρειάζεται να ακολουθούν το προτεινόμενο πρόγραμμα προληπτικού ελέγχου.
