Καρκίνος Ενδομητρίου

Τι είναι ο καρκίνος του ενδομητρίου;

Ο καρκίνος του ενδομητρίου είναι μια μορφή γυναικολογικού καρκίνου που αναπτύσσεται στη μήτρα. Εμφανίζεται συχνότερα σε γυναίκες μετά την εμμηνόπαυση, ωστόσο μπορεί να εμφανιστεί σε γυναίκες μικρότερης ηλικίας. Στις περισσότερες περιπτώσεις, ο καρκίνος ξεκινά από το εσωτερικό της στρώμα, που ονομάζεται ενδομήτριο. Για τον λόγο αυτό, ο καρκίνος της μήτρας αναφέρεται συχνά και ως καρκίνος του ενδομητρίου. Η βαρύτητα της νόσου εξαρτάται από διάφορους παράγοντες, όπως το μέγεθος του όγκου και το εάν ο καρκίνος έχει επεκταθεί πέρα από τη μήτρα (στάδιο της νόσου).

Η έγκαιρη διάγνωση είναι ιδιαίτερα σημαντική, καθώς όταν ο καρκίνος του ενδομητρίου εντοπιστεί σε πρώιμο στάδιο, οι πιθανότητες επιτυχούς θεραπείας είναι ιδιαίτερα υψηλές

Συμπτώματα του καρκίνου του ενδομητρίου

Το συχνότερο σύμπτωμα του καρκίνου του ενδομητρίου είναι η ανώμαλη κολπική αιμορραγία. Αν και τα συμπτώματα αυτά μπορεί να οφείλονται σε καλοήθεις παθήσεις, είναι σημαντικό να αξιολογούνται από γυναικολόγο, ιδιαίτερα όταν επιμένουν ή εμφανίζονται μετά την εμμηνόπαυση.

Τα κυριότερα συμπτώματα περιλαμβάνουν:

• κολπική αιμορραγία ή σταγονοειδή αιμορραγία μετά την εμμηνόπαυση,

• ασυνήθιστα έντονη ή παρατεταμένη έμμηνος ρύση,

• αιμορραγία μεταξύ των περιόδων,

• αλλαγές στις κολπικές εκκρίσεις, όπως υδαρείς, καφέ ή αιματηρές εκκρίσεις.

Άλλα πιθανά συμπτώματα είναι:

• πόνος ή αίσθημα βάρους στην περιοχή της πυέλου,

• ψηλαφητή διόγκωση ή μάζα στην κοιλιά ή τη λεκάνη,

• πόνος στη μέση ή στην πύελο

• αλλαγές στις συνήθειες της ούρησης ή των κενώσεων, όπως συχνουρία, δυσκολία στην ούρηση, δυσκοιλιότητα ή συχνότερες κενώσεις.

Πότε πρέπει να επισκεφθείτε γυναικολόγο;

Είναι σημαντικό να προγραμματίσετε γυναικολογική εξέταση εάν εμφανίσετε οποιοδήποτε από τα παραπάνω συμπτώματα, ιδιαίτερα εάν:

• παρουσιάσετε οποιαδήποτε αιμορραγία μετά την εμμηνόπαυση, ακόμη και αν πρόκειται για λίγες μόνο σταγόνες αίματος,

• η περίοδός σας γίνει ξαφνικά πιο έντονη ή παρατεταμένη από το συνηθισμένο,

• εμφανίζετε αιμορραγία μεταξύ των περιόδων,

• τα συμπτώματα επιμένουν ή επιδεινώνονται.

Σημαντικό

Τα συμπτώματα του καρκίνου του ενδομητρίου συνήθως οφείλονται σε καλοήθεις αιτίες.

Ωστόσο, δεν πρέπει να αγνοούνται. Εάν οφείλονται σε καρκίνο, η έγκαιρη διάγνωση αυξάνει σημαντικά τις πιθανότητες επιτυχούς θεραπείας.

Παράγοντες που αυξάνουν τον κίνδυνο εμφάνισης καρκίνου του ενδομητρίου

Ο κίνδυνος μπορεί να είναι αυξημένος εάν:

• είστε υπέρβαρη ή παχύσαρκη,

• λαμβάνετε ορισμένους τύπους θεραπείας ορμονικής υποκατάστασης (HRT) που περιέχουν μόνο οιστρογόνα,

• δεν έχετε αποκτήσει παιδιά,

• πάσχετε από σύνδρομο πολυκυστικών ωοθηκών (PCOS),

• η εμμηνόπαυση εμφανίστηκε μετά την ηλικία των 55 ετών.

Επιπλέον, ο κίνδυνος μπορεί να είναι αυξημένος εάν:

• πάσχετε από σακχαρώδη διαβήτη,

• υπάρχει οικογενειακό ιστορικό καρκίνου του ενδομητρίου, των ωοθηκών ή του παχέος εντέρου,

• έχετε κληρονομήσει μετάλλαξη που σχετίζεται με το σύνδρομο Lynch,

• λαμβάνετε ή λάβατε στο παρελθόν ταμοξιφαίνη για τη θεραπεία του καρκίνου του μαστού,

• έχετε υποβληθεί σε ακτινοθεραπεία στην περιοχή της πυέλου.

Είναι σημαντικό να θυμάστε ότι η παρουσία ενός ή περισσότερων παραγόντων κινδύνου δεν σημαίνει ότι θα εμφανίσετε καρκίνο, όπως επίσης πολλές γυναίκες που διαγιγνώσκονται με καρκίνο του ενδομητρίου δεν έχουν κανέναν γνωστό παράγοντα κινδύνου.

Μπορεί να μειωθεί ο κίνδυνος εμφάνισης;

Δεν είναι πάντοτε δυνατό να προληφθεί ο καρκίνος του ενδομητρίου. Ωστόσο, υπάρχουν τρόποι που μπορούν να συμβάλουν στη μείωση του κινδύνου:

• διατηρήστε ένα υγιές σωματικό βάρος,

• εντάξτε τη συστηματική σωματική άσκηση στην καθημερινότητά σας,

• ακολουθήστε μια ισορροπημένη και υγιεινή διατροφή,

• εάν σκέφτεστε να λάβετε θεραπεία ορμονικής υποκατάστασης (HRT), συζητήστε με τον γυναικολόγο σας ποιο θεραπευτικό σχήμα είναι το καταλληλότερο για εσάς.

Εάν έχετε διαγνωστεί με σύνδρομο Lynch, ο γυναικολόγος-ογκολόγος θα σας ενημερώσει για τις διαθέσιμες επιλογές παρακολούθησης και πρόληψης, ώστε να μειωθεί όσο το δυνατόν περισσότερο ο κίνδυνος εμφάνισης καρκίνου.

Εξετάσεις για τη διάγνωση του καρκίνου του ενδομητρίου

Εάν ο γυναικολόγος κρίνει ότι τα συμπτώματα ή τα ευρήματα της εξέτασης χρειάζονται περαιτέρω διερεύνηση, θα σας συστήσει να υποβληθείτε σε ορισμένες διαγνωστικές εξετάσεις. Οι εξετάσεις που θα χρειαστούν εξαρτώνται από τα συμπτώματά σας, το ιστορικό σας και τα ευρήματα της κλινικής εξέτασης.

Οι συχνότερες εξετάσεις περιλαμβάνουν:

• Διακολπικό υπερηχογράφημα : Πρόκειται για υπερηχογράφημα που πραγματοποιείται με μια λεπτή κεφαλή υπερήχων η οποία εισάγεται απαλά στον κόλπο. Η εξέταση επιτρέπει την εκτίμηση της μήτρας, του πάχους του ενδομητρίου και των ωοθηκών.

• Αιματολογικές εξετάσεις: Μπορεί να ζητηθούν για την εκτίμηση της γενικής κατάστασης της υγείας σας ή για τον αποκλεισμό άλλων αιτιών που μπορεί να προκαλούν τα συμπτώματα.

• Υστεροσκόπηση: Κατά τη διάρκεια της εξέτασης, ένας λεπτός σωλήνας με μικροσκοπική κάμερα εισέρχεται μέσω του τραχήλου στη μήτρα, επιτρέποντας στον γιατρό να εξετάσει άμεσα το εσωτερικό της κοιλότητας της μήτρας.

• Βιοψία ενδομητρίου: Λαμβάνεται μικρό δείγμα ιστού από το ενδομήτριο, το οποίο αποστέλλεται για ιστολογική εξέταση. Η βιοψία μπορεί να πραγματοποιηθεί κατά τη διάρκεια της υστεροσκόπησης ή ως ξεχωριστή διαδικασία στο ιατρείο ή στο νοσοκομείο.

Μετά από βιοψία του ενδομητρίου είναι φυσιολογικό να εμφανιστούν ήπιες κράμπες ή μικρή κολπική αιμορραγία για μία ή δύο ημέρες. Εάν η αιμορραγία είναι έντονη, ο πόνος επιμένει ή εμφανίσετε πυρετό, θα πρέπει να επικοινωνήσετε με τον γιατρό σας.

Επόμενα βήματα μετά τη διάγνωση

Εάν η διάγνωση επιβεβαιώσει την παρουσία καρκίνου του ενδομητρίου, συνήθως θα χρειαστούν επιπλέον εξετάσεις για να αξιολογηθεί με ακρίβεια η έκταση της νόσου.

Οι εξετάσεις αυτές μπορεί να περιλαμβάνουν:

• Αξονική τομογραφία (CT scan),

• Μαγνητική τομογραφία (MRI scan),

• Τομογραφία εκπομπής ποζιτρονίων (PET scan),

• Ακτινογραφία θώρακος,

• Γενετικό έλεγχο, όταν υπάρχουν ενδείξεις για κληρονομικό σύνδρομο.

Οι εξετάσεις αυτές βοηθούν την εξειδικευμένη ιατρική ομάδα να καθορίσει:

• το μέγεθος του όγκου,

• την ακριβή θέση του,

• το εάν και σε ποια σημεία έχει επεκταθεί πέρα από τη μήτρα.

Η διαδικασία αυτή ονομάζεται σταδιοποίηση και είναι απαραίτητη για τον σχεδιασμό της καταλληλότερης θεραπείας.

Έλεγχος για σύνδρομο Lynch

Σε ορισμένες περιπτώσεις, οι εξετάσεις μπορεί να δείξουν ότι υπάρχει σύνδρομο Lynch, μια κληρονομική γενετική κατάσταση που αυξάνει τον κίνδυνο εμφάνισης ορισμένων μορφών καρκίνου, όπως του ενδομητρίου και του παχέος εντέρου.

Εάν διαπιστωθεί σύνδρομο Lynch, ο εξειδικευμένος γυναικολόγος ογκολόγος θα σας εξηγήσει τι σημαίνει αυτό για εσάς και για τα μέλη της οικογένειάς σας.

Η γνώση της ύπαρξης ενός κληρονομικού συνδρόμου μπορεί να βοηθήσει στη λήψη κατάλληλων μέτρων πρόληψης και στην εξατομικευμένη παρακολούθηση τόσο της ίδιας της ασθενούς όσο και των συγγενών που ενδέχεται να διατρέχουν αυξημένο κίνδυνο.

Θεραπεία του καρκίνου του ενδομητρίου

Ο καρκίνος του ενδομητρίου είναι μία από τις γυναικολογικές κακοήθειες που, όταν διαγνωστεί σε πρώιμο στάδιο, μπορεί στις περισσότερες περιπτώσεις να αντιμετωπιστεί αποτελεσματικά.

Η θεραπευτική προσέγγιση εξατομικεύεται για κάθε γυναίκα και εξαρτάται από διάφορους παράγοντες, όπως:

• το μέγεθος του όγκου,

• η ακριβής θέση του,

• το εάν ο καρκίνος έχει επεκταθεί σε άλλα όργανα ή ιστούς,

• η γενική κατάσταση της υγείας σας.

Οι βασικές θεραπευτικές επιλογές περιλαμβάνουν τη χειρουργική επέμβαση, την ακτινοθεραπεία και τη χημειοθεραπεία. Σε ορισμένες περιπτώσεις μπορεί να χρησιμοποιηθούν επίσης στοχευμένες θεραπείες ή άλλες σύγχρονες θεραπευτικές προσεγγίσεις, ανάλογα με τα χαρακτηριστικά του όγκου.

Ο εξειδικευμένος γυναικολόγος ογκολόγος που σας παρακολουθεί θα:

• σας ενημερώσει αναλυτικά για τις διαθέσιμες θεραπείες, τα οφέλη και τις πιθανές ανεπιθύμητες ενέργειες,

• συνεργαστεί μαζί σας για τη δημιουργία του καταλληλότερου θεραπευτικού πλάνου,

• σας βοηθήσει στην αντιμετώπιση πιθανών παρενεργειών της θεραπείας,

• συζητήσει μαζί σας οποιαδήποτε επίδραση μπορεί να έχει η θεραπεία στη γονιμότητα ή στην ποιότητα ζωής σας.

Κατά τη διάρκεια και μετά την ολοκλήρωση της θεραπείας θα πραγματοποιούνται τακτικές επανεξετάσεις. Ανάλογα με την περίπτωση, μπορεί να χρειαστούν επιπλέον εξετάσεις ή απεικονιστικοί έλεγχοι για την παρακολούθηση της πορείας της νόσου.

Εάν εμφανίσετε οποιοδήποτε σύμπτωμα ή ανεπιθύμητη ενέργεια που σας ανησυχεί, είναι σημαντικό να επικοινωνήσετε με τον γυναικολόγο ογκολόγο σας χωρίς να περιμένετε το επόμενο προγραμματισμένο ραντεβού.

Χειρουργική θεραπεία

Η χειρουργική επέμβαση αποτελεί τη βασική θεραπεία για τον καρκίνο του ενδομητρίου, ιδιαίτερα όταν η νόσος έχει διαγνωστεί σε πρώιμο στάδιο.

Το είδος της επέμβασης συνήθως περιλαμβάνει την αφαίρεση:

• της μήτρας και του τραχήλου της μήτρας (ολική υστερεκτομή),

• των ωοθηκών και των σαλπίγγων, ιδιαίτερα όταν υπάρχει κίνδυνος ή ένδειξη επέκτασης της νόσου (αμφοτερόπλευρη σαλπιγγοωοθηκεκτομή),

• των λεμφαδένων γύρω από τη μήτρα ή στην περιοχή της πυέλου, όταν αυτό κρίνεται απαραίτητο για τη σωστή σταδιοποίηση και αντιμετώπιση της νόσου

Η συγχρονη χειρουργική θεραπεία του καρκίνου του ενδομητρίου πραγματοποιείται με ρομποτικά ( ή λαπαροσκοπικά) υποβοηθούμενη χειρουργική προσέγγιση και η χαρτογράφηση των λεμφαδένων γίνεται με την τεχνική του “Λεμφαδένα Φρουρού ” (Sentinel Lymph Node – SLN). Μέσω έγχυσης ειδικής χρωστικής (ICG) στον τράχηλο της μήτρας, η οποία ανιχνεύεται διεγχειρητικά , αφαιρούνται μόνο οι πρώτοι λεμφαδένες στους οποίους αποχετεύεται ο όγκος.

Εάν ο καρκίνος έχει επεκταθεί πέρα από τη μήτρα σε άλλα σημεία του σώματος, μπορεί να χρειαστεί συνδυασμός θεραπειών, όπως χειρουργική επέμβαση, ακτινοθεραπεία και χημειοθεραπεία, με στόχο την καλύτερη δυνατή αντιμετώπιση της νόσου.

Ακτινοθεραπεία

Η ακτινοθεραπεία χρησιμοποιεί υψηλής ενέργειας ακτινοβολία με στόχο την καταστροφή των καρκινικών κυττάρων ή την αναστολή της ανάπτυξής τους.

Στον καρκίνο του ενδομητρίου, η ακτινοθεραπεία μπορεί να χρησιμοποιηθεί σε διαφορετικά στάδια της νόσου, ανάλογα με τα χαρακτηριστικά του όγκου και τη συνολική θεραπευτική στρατηγική.

Μπορεί να χορηγηθεί:

• ως κύρια θεραπεία, όταν η χειρουργική επέμβαση δεν μπορεί να πραγματοποιηθεί λόγω της γενικής κατάστασης της ασθενούς ή άλλων ιατρικών παραγόντων,

• σε περιπτώσεις όπου ο όγκος είναι μεγάλος ή η νόσος έχει επεκταθεί, με στόχο τον έλεγχο της ανάπτυξης του καρκίνου,

• μετά από χειρουργική επέμβαση, ώστε να μειωθεί ο κίνδυνος επανεμφάνισης της νόσου. Σε ορισμένες περιπτώσεις μπορεί να συνδυαστεί με χημειοθεραπεία (χημειο-ακτινοθεραπεία).

Η απόφαση για τη χορήγηση ακτινοθεραπείας λαμβάνεται από τη διεπιστημονική ομάδα γυναικολογικής ογκολογίας, με βάση το στάδιο της νόσου, τα χαρακτηριστικά του όγκου και τις ανάγκες κάθε ασθενούς.

Χημειοθεραπεία

Η χημειοθεραπεία είναι μια συστηματική θεραπεία που χρησιμοποιεί ειδικά φάρμακα για την καταστροφή των καρκινικών κυττάρων ή την αναστολή της ανάπτυξής τους.

Στον καρκίνο του ενδομητρίου, η χημειοθεραπεία μπορεί να χρησιμοποιηθεί σε διαφορετικές περιπτώσεις, ανάλογα με το στάδιο της νόσου και τα χαρακτηριστικά του όγκου.

Μπορεί να χορηγηθεί:

• ως κύρια θεραπεία, μόνη της ή σε συνδυασμό με ακτινοθεραπεία (χημειο-ακτινοθεραπεία), όταν η χειρουργική επέμβαση δεν είναι δυνατή ή δεν αποτελεί την κατάλληλη επιλογή,

• μετά τη χειρουργική επέμβαση, συνήθως σε συνδυασμό με ακτινοθεραπεία, με στόχο τη μείωση του κινδύνου επανεμφάνισης της νόσου,

• σε προχωρημένη νόσο, όταν ο καρκίνος έχει επεκταθεί σε άλλα σημεία του σώματος, με στόχο τον έλεγχο της εξέλιξής του, την επιβράδυνση της νόσου και την ανακούφιση από συμπτώματα.

Η επιλογή του κατάλληλου χημειοθεραπευτικού σχήματος γίνεται εξατομικευμένα από την εξειδικευμένη ογκολογική ομάδα, λαμβάνοντας υπόψη τον τύπο του καρκίνου, το στάδιο της νόσου και τη συνολική κατάσταση της υγείας της ασθενούς.

Κατά τη διάρκεια της θεραπείας, η ιατρική ομάδα θα σας ενημερώσει για τις πιθανές ανεπιθύμητες ενέργειες και θα σας υποστηρίξει στην πρόληψη και την αντιμετώπισή τους.

Ορμονοθεραπεία

Ορισμένοι τύποι καρκίνου του ενδομητρίου επηρεάζονται από τις γυναικείες ορμόνες, όπως τα οιστρογόνα. Η ορμονοθεραπεία χρησιμοποιεί φάρμακα που δρουν στους ορμονικούς μηχανισμούς του οργανισμού, με στόχο την επιβράδυνση της ανάπτυξης των καρκινικών κυττάρων.

Η ορμονοθεραπεία μπορεί να χρησιμοποιηθεί:

• για την αντιμετώπιση συμπτωμάτων που προκαλεί η νόσος,

• για τη συρρίκνωση ή τον έλεγχο του καρκίνου όταν αυτός έχει επεκταθεί πέρα από τη μήτρα σε άλλα σημεία του σώματος,

• σε περιπτώσεις όπου η χειρουργική επέμβαση ή η ακτινοθεραπεία δεν μπορούν να πραγματοποιηθούν λόγω της γενικής κατάστασης της ασθενούς.

Η επιλογή της ορμονοθεραπείας εξαρτάται από τον ιστολογικό τύπο του καρκίνου, τα χαρακτηριστικά του όγκου και τη συνολική κατάσταση της υγείας σας.

Ο γυναικολόγος-ογκολόγος σας θα σας ενημερώσει εάν αυτή η θεραπευτική επιλογή είναι κατάλληλη για τη δική σας περίπτωση, καθώς και για τα αναμενόμενα οφέλη και τις πιθανές ανεπιθύμητες ενέργειες.

Ανοσοθεραπεία

Η ανοσοθεραπεία είναι μια σύγχρονη μορφή αντικαρκινικής θεραπείας που βοηθά το ανοσοποιητικό σύστημα του οργανισμού να αναγνωρίζει και να επιτίθεται στα καρκινικά κύτταρα.

Τα φάρμακα της ανοσοθεραπείας ενεργοποιούν ή ενισχύουν την ικανότητα του ανοσοποιητικού συστήματος να αντιμετωπίζει τα καρκινικά κύτταρα, επιτρέποντας στον οργανισμό να συμμετέχει πιο αποτελεσματικά στην καταπολέμηση της νόσου.

Η ανοσοθεραπεία μπορεί να αποτελέσει θεραπευτική επιλογή σε ορισμένες γυναίκες με:

• προχωρημένο καρκίνο του ενδομητρίου,

• υποτροπή της νόσου μετά από προηγούμενη θεραπεία.

Η καταλληλότητα της ανοσοθεραπείας εξαρτάται από τα χαρακτηριστικά του όγκου, τα αποτελέσματα ειδικών μοριακών εξετάσεων και τη συνολική κατάσταση της υγείας της ασθενούς.

Ο γυναικολόγος-ογκολόγος και η εξειδικευμένη ογκολογική ομάδα θα αξιολογήσουν εάν η ανοσοθεραπεία αποτελεί κατάλληλη επιλογή στη δική σας περίπτωση και θα σας ενημερώσουν για τα αναμενόμενα οφέλη και τις πιθανές ανεπιθύμητες ενέργειες.

Καρκίνος του ενδομητρίου και γονιμότητα

Η θεραπεία του καρκίνου του ενδομητρίου μπορεί να επηρεάσει τη γονιμότητα, ιδιαίτερα στις νεότερες γυναίκες που δεν έχουν ολοκληρώσει τον οικογενειακό τους προγραμματισμό.

Ωστόσο, σε επιλεγμένες περιπτώσεις, όταν αυτό είναι ογκολογικά ασφαλές, υπάρχει η επιλογή διατήρησης της γονιμότητας.

Τα κριτήρια για τη διατήρηση της γονιμότητας περιλαμβάνουν:

• Επιβεβαιωμένη διάγνωση καρκίνου ενδομητρίου πρώιμου σταδίου

• Ο καρκίνος να μην διηθεί το μυομήτριο

• Αρνητικός έλεγχος για λεμφαδενική νόσο

Σε περιπτώσεις που πληρούνται τα παραπάνω κριτήρια και παράλληλα υπάρχει ισχυρή επιθυμία για διατήρηση της γονιμότητας από την ασθενή, συντηρητικές θεραπευτικές επιλογές όπως η ορμονική θεραπεία και η υστεροσκοπική αφαίρεση της βλάβης μπορεί να επιλεχθούν, μετά απο εκτεταμένη συμβουλευτική απο εξειδικευμένο γυναικολόγο ογκολόγο.

Εάν επιθυμείτε να αποκτήσετε παιδιά στο μέλλον, είναι σημαντικό να το συζητήσετε με τον γυναικολόγο-ογκολόγο σας πριν από την έναρξη της θεραπείας, ώστε να σας ενημερώσει για τις διαθέσιμες επιλογές και θα σας καθοδηγήσει, σε συνεργασία με ειδικούς στην αναπαραγωγική ιατρική, ώστε να ληφθεί η καλύτερη δυνατή απόφαση για τη δική σας περίπτωση.